Vetfobie, stelligheid en wensdenken

Je hebt zo van die momenten dat je je afvraagt of je dan toch functioneel analfabeet bent. Dan wordt je verteld dat ergens iets te lezen staat, maar je ziet het niet. Dat gebeurt mij vandaag met dit stukje in VMT, een site met informatie voor de voedingsprofessional.

Wat ik er niet in zie staan? Dat mensen door toepassing van een vettax gezond gaan eten. Ja, dat staat er wel boven (kennelijk was de redactie van VMT het er niet over eens of dit nu een feit of een mening betrof en is als compromis gekozen voor alleen een aanhalingsteken sluiten) en het wordt ook hoopvol verondersteld door onderzoekster Janneke Giesen (en vervolgens door Patricia Schutte van het Voedingscentrum geponeerd met een stelligheid waarvoor in het artikel al helemáál geen enkele grond te vinden is), maar het stáát nergens.

Wat er wel staat, is a) dat mensen vet voedsel eerder laten staan als ze er extra belasting voor moeten betalen en b) dat afhankelijk van de geheven belasting het aantal calorieën in de door een proefpanel bestaande uit Amerikaanse studenten gekozen lunches met 100 tot 300 terugliep.

Als je nog iets beter leest, merk je nog andere dingen op. Zo blijkt het "vette voedsel" in casu te bestaan uit cheeseburgers, chips en brownies en bijvoorbeeld niet uit makreel, avocado of noten, wat toch ook buitengewoon vet voedsel is. Verder zie je dat hier voor de zoveelste keer "gezond" gelijk wordt gesteld met "minder vet bevattend" of zelfs "minder calorieën bevattend". Die opvatting viert weliswaar in de voorlichting van het Voedingscentrum hoogtij, maar is bepaald niet onomstreden. Sterker: vermindering van de hoeveelheid vet of calorieën in voeding kan voor bepaalde personen zelfs bijzonder ongezond zijn.

Het is bovendien uitermate kort door de bocht om te veronderstellen dat het gedrag van een groep Amerikaanse (!) studenten (!) die mogelijk ook nog eens weten dat ze aan een wetenschappelijke proef deelnemen en daardoor hun gedrag aanpassen één op één te vergelijken zal zijn met dat van de Nederlandse consument in een alledaagse situatie. Dat dat wishful thinking is, mag je om te beginnen al afleiden uit de totaal verschillende reacties tussen Amerikanen en Nederlanders op het rookverbod in de horeca. Nederlanders hebben, wat je daar ook verder van mag vinden, nu éénmaal een broertje dood aan alles wat naar betutteling zweemt en blijken dan telkens weer in de contramine te gaan.

Ongetwijfeld is het onderzoek betrouwbaar en volgens wetenschappelijke principes uitgevoerd. Maar de conclusies zoals ze in dit artikel worden verwoord, hangen wat mij betreft als los zand aan elkaar. Maar goed, Schutte maakt in elk geval één ding duidelijk: het kan, als het op hineininterpretieren aankomt, altijd nog stukken erger.